· 4 min czytania
Ten o rozpuszczaniu konfliktów
Działy jednej firmy kłócą się częściej niż z konkurencją. Cztery sposoby Ackoffa: absolve, resolve, solve i dissolve, i kiedy warto zmienić system.
Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego w jednej organizacji działy kłócą się ze sobą częściej niż z zewnętrzną konkurencją?
Skąd biorą się konflikty między działami?
Z tego, jak organizacja jest zbudowana. Różne działy mają różne cele i priorytety, i to jest naturalna cecha złożonych organizacji. Sprzedaż chce obiecać klientowi termin, produkcja chce stabilnego planu. Marketing chce szybko wypuścić kampanię, dział prawny chce sprawdzić każde słowo. Finanse chcą ciąć koszty, IT chce spłacić dług techniczny.
Każda ze stron działa racjonalnie z perspektywy celu, za który ją rozliczamy. Konflikt wynika z tego, że cele zostały ustawione tak, że się zderzają.
Jakie są sposoby radzenia sobie z takim konfliktem?
Russell Ackoff w „The Art of Problem Solving” opisał cztery sposoby postępowania z problemem. Jamshid Gharajedaghi, jego wieloletni współpracownik, zastosował je w „Systems Thinking” do konfliktów w organizacji. Ackoff ułożył je od najsłabszego do najmocniejszego:
Absolve. Ignorujemy problem w nadziei, że sam zniknie albo sam się rozwiąże. Nikt nie podejmuje tematu, bo każdy ruch wydaje się ryzykowny. Rzadko tak się dzieje. Częściej konflikt wraca w gorszym momencie.
Resolve. Szukamy rozwiązania wystarczająco dobrego. Sięgamy po to, co już kiedyś zadziałało, po zdrowy rozsądek i doświadczenie. Ackoff nazywał to podejściem klinicznym: leczymy objaw, żeby dało się dalej pracować. W konflikcie często kończy się to kompromisem, w którym każda strona dostaje część tego, czego potrzebowała.
Solve. Szukamy rozwiązania najlepszego z możliwych w obecnych warunkach. Zbieramy dane, liczymy, porównujemy warianty i wybieramy optymalny. To podejście badacza. Działa dobrze, dopóki warunki się nie zmienią, a w konflikcie między działami optymalizuje decyzję w ramach, które ten konflikt wytwarzają.
Dissolve. Zmieniamy system tak, że problem przestaje istnieć. Ackoff uważał to podejście za najmocniejsze, bo nie szuka najlepszej decyzji w obecnych warunkach. Zmienia warunki tak, żeby decyzja przestała być potrzebna.

Jak wygląda rozpuszczenie konfliktu w praktyce?
Weźmy sprzedaż i produkcję. Absolve to udawanie, że problemu nie ma, aż klient odejdzie. Resolve to umowa, że sprzedaż obiecuje terminy o tydzień dłuższe, a produkcja czasem przyspiesza, bo tak było w zeszłym roku. Solve to model, który wylicza optymalny bufor dla każdego zamówienia. Dissolve to zmiana, po której spór traci sens: wspólny cel, rozliczanie obu działów z terminowych dostaw zamiast z osobnych wskaźników, a sprzedaż widzi wolne moce produkcyjne w chwili, gdy rozmawia z klientem.
Taka zmiana wymaga więcej pracy niż rozstrzygnięcie sporu. Trzeba zrozumieć, co obie strony naprawdę chronią, i zaprojektować nowe ramy. Pisałem o tym we wpisie o projektowaniu zamiast naprawiania. Za to konflikt nie wraca w kolejnym kwartale, bo zniknęła jego przyczyna.
Czy win-win jest możliwe w złożonej organizacji?
Tak, ale rzadko w obecnych ramach. Gdy dwa działy przeciągają linę, szukanie zwycięzcy albo środka liny niewiele zmienia. Potrzebne są nowe ramy, w których przeciwstawne siły stają się komplementarne. Tak samo jak w sporze o autonomię i kontrolę, gdzie pomogło przesunięcie pytania z tego, ile kontrolować, na to, co kontrolować.
Zamiast szukać winnych czy przeciągać linę, warto zaprojektować rozwiązanie, w którym każda strona osiąga swoje cele.
Bibliografia
- Ackoff, R. L. (1978). The Art of Problem Solving: Accompanied by Ackoff’s Fables. John Wiley & Sons.
- Gharajedaghi, J. (2011). Systems Thinking: Managing Chaos and Complexity: A Platform for Designing Business Architecture (3rd ed.). Morgan Kaufmann.
💬 Dołącz do dyskusji na LinkedIn → Komentuj i podziel się swoim podejściem