· 4 min czytania

Ten o szukaniu winnych

Gdy każdy dział ma dobre KPI, a firma traci pieniądze, szukanie winnego nic nie da. Jak sprawdzić przepływ, opóźnienia i pętle między działami.

Dlaczego najlepsi menedżerowie przestali szukać winnych?

Spotkanie zarządu. Atmosfera napięta. CFO rzuca raport: „Kampania kosztowała 200 000 zł, a konwersje spadły o 40%. Kto za to odpowiada?”

Wszyscy patrzą na marketing. Marketing pokazuje dane: „Mamy 23% więcej leadów, niż zakładaliśmy”.

Cisza. Bo jeśli nie marketing, to kto?

Co się dzieje, gdy każdy dział ma dobre wyniki?

Zaczynają się przesłuchania. Sprzedaż, customer success i produkt po kolei pokazują swoje KPI. Każdy wygląda dobrze. A firma dalej traci pieniądze.

Ta scena jest umowna, ale mechanizm znam z wielu firm. Każdy dział mierzy to, na co ma wpływ: marketing liczbę leadów, sprzedaż liczbę spotkań, produkt liczbę wdrożonych funkcji. Żaden z tych wskaźników nie mówi, co się dzieje z klientem, gdy przechodzi z rąk jednego działu do drugiego. Lead może być „dobry” według marketingu i bezwartościowy dla sprzedaży, bo oba działy definiują go inaczej.

Dlaczego szukanie winnego nie znajduje przyczyny?

Bo zakłada, że problem siedzi w jednej części. W systemie, w którym wynik zależy od współpracy kilku działów, przyczyna częściej leży w połączeniu.

Weźmy samochód. Silnik działa. Koła też. Ale samochód stoi, bo zawiodło przeniesienie napędu. Sprawdzanie silnika po raz piąty nic tu nie da.

Russell Ackoff powtarzał, że wynik systemu zależy od tego, jak części ze sobą współdziałają, a poprawianie każdej z nich osobno może pogorszyć całość. W. Edwards Deming w „Out of the Crisis” szacował, że zdecydowana większość problemów i możliwości poprawy, w jego doświadczeniu około 94%, należy do systemu, czyli do zarządu, a nie do pojedynczych ludzi. Peter Senge w „Piątej dyscyplinie” opisuje podobną pułapkę jako przekonanie, że „wróg jest gdzieś na zewnątrz”: każdy widzi swój fragment i szuka przyczyny poza nim.

Zamiast pytać, który dział zawiódł, warto zapytać, gdzie przepływ się zatrzymał.

Co sprawdzić, zanim wskażesz palcem?

Trzy rzeczy, które widać dopiero wtedy, gdy patrzysz na całość ponad działami.

Przepływ. Jak wartość przechodzi przez system? Prześledź jednego klienta od kliknięcia w reklamę do pierwszej faktury. Gdzie zmienia właściciela? Co się wtedy gubi?

Opóźnienia. Gdzie praca czeka najdłużej? Lead, który leży trzy dni, zanim ktoś do niego zadzwoni, traci wartość niezależnie od tego, jak dobra była kampania. O tym, ile kosztuje czekanie między zespołami, pisałem osobno.

Pętle. Co się samo pogarsza? Spadek konwersji wywołuje presję na marketing, marketing dowozi więcej leadów słabszej jakości, sprzedaż ma mniej czasu na każdy, więc konwersja spada jeszcze bardziej.

Szukanie winnych kontra szukanie połączeń. Na górze cztery działy: marketing, sprzedaż, customer success i produkt, każdy z dobrym KPI, a mimo to firma traci pieniądze. Pod spodem samochód: silnik działa, koła działają, zawodzi przeniesienie napędu. Na dole trzy pytania zamiast szukania winnego: przepływ (jak wartość przechodzi przez system), opóźnienia (gdzie czeka najdłużej), pętle (co się samo pogarsza).

Co zmienia się w rozmowie na zarządzie?

Pytanie przestaje dotyczyć osoby i zaczyna dotyczyć miejsca. „Kto za to odpowiada?” zamienia się w „Gdzie klient nam ucieka?”. Ludzie przestają bronić swoich wskaźników, bo nikt ich nie oskarża, i zaczynają pokazywać, co widzą na styku z innymi.

To trudniejsze niż wskazanie winnego, bo nie kończy się jedną decyzją. Wymaga zebrania danych z kilku działów i wspólnej definicji tego, co znaczy dobry wynik. Daje za to szansę, że za kwartał zarząd nie będzie prowadził tej samej rozmowy. Ackoff nazywał takie myślenie patrzeniem na system jako całość, a nie sumę części.

Problem rzadko leży w samych działach. Częściej leży w relacjach między nimi.

Bibliografia

  1. Ackoff, R. L. (1994). The Democratic Corporation: A Radical Prescription for Recreating Corporate America and Rediscovering Success. Oxford University Press.
  2. Deming, W. E. (1986). Out of the Crisis. MIT Center for Advanced Engineering Study.
  3. Senge, P. M. (1990). The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. Doubleday.

💬 Dołącz do dyskusji na LinkedIn → Komentuj i podziel się swoim podejściem