· 3 min czytania

Ten o strukturze według produktu i funkcji

Struktura funkcjonalna czy produktowa? Ten wybór opisał HBR już w 1968 roku. Kiedy działy funkcjonalne dają porządek, a kiedy blokują szybkie decyzje i naukę.

Może tego doświadczasz:

  • tematy przechodzą z działu do działu,
  • nikt nie patrzy na cel biznesowy w całości,
  • decyzje są wolne, bo każdy czeka na zatwierdzenie z innego działu,
  • „to nie my, to oni”, czyli klasyczne zrzucanie odpowiedzialności.

Dobre pomysły toną w strukturze. Zespoły mają energię, są inicjatywy, ale wszystko rozmywa się w niekończących się ustaleniach i przekładaniu spotkań.

Czy to nowy problem?

Ma ponad pół wieku. W 1968 roku „Harvard Business Review” opublikował artykuł Arthura Walkera i Jaya Lorscha „Organizational Choice: Product vs. Function”. Autorzy porównali dwa zakłady, z których jeden był zorganizowany według funkcji, a drugi według produktów, i pokazali, że każdy układ sprawdza się w innych warunkach. Minęło ponad 50 lat, a temat jest dalej aktualny. Niezależnie od narzędzi i technologii struktura organizacyjna wyznacza, jak szybko i sprawnie można działać.

Kiedy struktura funkcjonalna działa dobrze?

W stabilnym środowisku, gdzie liczy się przewidywalność. Działy IT, marketingu, sprzedaży czy finansów dają porządek, standaryzację, jasną hierarchię i kontrolę kosztów. Specjaliści pracują obok siebie, uczą się od siebie nawzajem i rozwijają głęboką wiedzę w swojej dziedzinie.

Problem pojawia się, gdy organizacja chce szybciej testować pomysły, działać bliżej klienta i uczyć się na błędach. Wtedy każda zmiana dla klienta przechodzi przez kilka działów, a każde przekazanie dodaje czekanie między zespołami. Silosy funkcjonalne stają się blokadą.

Jak działa model produktowy?

Zespół skupia się na konkretnym problemie zamiast na swojej funkcji. Ma mandat, żeby działać i podejmować decyzje. Często ma też wszystko, czego potrzebuje, pod jednym dachem: kompetencje techniczne, biznesowe, UX i analityczne. To skraca czas reakcji i pozwala dostarczać wartość bez czekania na inne działy.

Struktura według funkcji i według produktu. Po lewej struktura funkcjonalna: działy IT, marketing, sprzedaż; plusy: porządek, standaryzacja, hierarchia, kontrola kosztów; dobra w stabilnym środowisku. Po prawej struktura produktowa: zespół wokół problemu klienta z kompetencjami technicznymi, biznesowymi, UX i analitycznymi pod jednym dachem; plusy: szybkie decyzje, blisko klienta, nauka; wymaga szerszych kompetencji, innego zarządzania i zaufania. Na dole: struktura ma wspierać strategię.

Czy model produktowy jest zawsze lepszy?

Nie. Ma swoje wyzwania. Wymaga szerszych kompetencji w zespole, bo nikt nie przerzuci części pracy do innego działu. Wymaga innego podejścia do zarządzania, bo manager przestaje rozdzielać zadania i zaczyna ustalać cele i ramy. Wymaga zaufania, w które trzeba zainwestować, zanim zespół dostanie realny mandat. Specjaliści rozproszeni po zespołach produktowych mogą też tracić kontakt z innymi osobami ze swojej dziedziny, więc potrzebują wspólnot praktyków.

Walker i Lorsch doszli do podobnego wniosku: wybór zależy od tego, czego otoczenie wymaga od organizacji. O tym, jak projektować taki podział świadomie, pisałem przy organizacji projektowanej jak architektura.

W praktyce wiele firm łączy oba modele. Zespoły produktowe odpowiadają za klientów i wyniki, a obok nich działają funkcje wspólne, na przykład prawo, finanse czy bezpieczeństwo, które ustalają standardy. Ważne, żeby taki podział był wybrany świadomie i żeby było jasne, kto o czym decyduje.

Chodzi o dopasowanie: struktura ma wspierać strategię i nie może jej sabotować.

Bibliografia

  1. Walker, A. H., Lorsch, J. W. (1968). Organizational Choice: Product vs. Function. Harvard Business Review, 46(6), 129–138.

💬 Dołącz do dyskusji na LinkedIn → Komentuj i podziel się swoim podejściem