· 4 min czytania
Ten o niewidzialnych połączeniach
Gdy organizacja nie osiąga celów, przyczyna często leży między działami. Jak zmapować przepływy i znaleźć pętle, które same napędzają problem.
Wyobraź sobie, że Twoja organizacja wciąż nie osiąga celów, a Ty nie wiesz dlaczego.
Tradycyjnie zaczynamy od szukania winnych. Słaby lider? Nieefektywne procesy? Brak odpowiedzialności?
A co, jeśli problem leży w tym, co dzieje się między elementami, a jakość każdego z nich jest w porządku?
Gdzie szukać przyczyny, gdy każdy element wygląda dobrze?
W połączeniach. Donella Meadows w „Thinking in Systems” opisuje każdy system przez trzy rzeczy: elementy, połączenia między nimi i cel. Elementy widać najłatwiej, to ludzie, działy, narzędzia. Połączenia są niewidoczne: kto komu przekazuje informację, kto na kogo czeka, czyja decyzja zmienia czyje priorytety. Meadows zwraca uwagę, że wymiana elementów często niewiele zmienia w zachowaniu systemu, a zmiana połączeń albo celu potrafi zmienić je całkowicie.
Dlatego zmiana lidera czy wdrożenie nowego narzędzia tak często kończy się tym samym wynikiem. Wymieniliśmy element, a połączenia zostały takie, jakie były.
Jak odkryć to, czego nie widać?
Trzema krokami, które przesuwają uwagę z ludzi na relacje między nimi.
1. Przestań szukać winnego. Zamiast pytać „kto zawinił?”, zapytaj „jakie połączenia tworzą ten problem?”. Pytanie o winnego kończy rozmowę, gdy padnie nazwisko. Pytanie o połączenia ją otwiera. Rozwinąłem to we wpisie o szukaniu winnych.
2. Zmapuj przepływy, których nikt nie widzi. Jak naprawdę krążą informacje między działami? Gdzie rodzą się ukryte wąskie gardła? Co blokuje współpracę, choć nikt tego nie nazywa? Oficjalny schemat organizacyjny rzadko na to odpowie. Lepiej sprawdza się prześledzenie jednej sprawy od początku do końca i zapisanie każdego przekazania.
3. Znajdź pętle, które same się napędzają. Najczęściej spotykam taką: słabe wyniki zwiększają presję, presja zwiększa stres, stres pogarsza wyniki, a gorsze wyniki znów zwiększają presję. Każdy krok ma sens z perspektywy osoby, która go robi. Razem tworzą spiralę, której nikt nie zaplanował.

Dlaczego pętle są tak trudne do zauważenia?
Bo przyczyna i skutek są oddalone w czasie i w strukturze. Peter Senge w „Piątej dyscyplinie” nazywa takie pętle wzmacniającymi: każdy obrót wzmacnia następny, w górę albo w dół. Kto stoi w środku, widzi tylko swój fragment. Manager widzi spadające wyniki i dokłada presji. Zespół widzi presję i pracuje szybciej, z większą liczbą błędów. Nikt nie widzi całej pętli, więc każdy reaguje na objaw.
Pętlę trzeba narysować. Wystarczy kartka i kilka strzałek, ale ważne jest, żeby każdy czynnik był czymś, co może rosnąć albo maleć: poziom presji, liczba błędów, czas oczekiwania. Wtedy widać, w którym miejscu da się pętlę przerwać. Przykład takiej pętli opisałem przy błędzie, który wraca.
Co zmienia się, gdy zaczniesz patrzeć między?
Zmienia się rodzaj rozwiązań. Zamiast szkoleń dla jednego działu pojawiają się zmiany w tym, jak działy ze sobą pracują: wspólny cel, krótsza droga informacji, mniej przekazań. Te zmiany są mniej widowiskowe niż reorganizacja, ale częściej działają, bo dotykają tego, co naprawdę tworzy problem.
Prawdziwa przyczyna często leży tam, gdzie nikt jeszcze nie patrzył: w tkance między ludźmi, procesami i decyzjami.
Czy udało Ci się kiedyś odkryć takie niewidzialne połączenie w swojej organizacji?
Bibliografia
- Meadows, D. H. (2008). Thinking in Systems: A Primer. Chelsea Green Publishing.
- Senge, P. M. (1990). The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. Doubleday.
💬 Dołącz do dyskusji na LinkedIn → Komentuj i podziel się swoim podejściem