· 3 min czytania
Ten o modelu Kano
Nie wszystkie funkcje wpływają na satysfakcję tak samo. Model Kano na przykładzie ładowania aut elektrycznych: cechy podstawowe, wydajnościowe i ekscytujące.
Dlaczego nie wszystkie funkcje są sobie równe?
Analizując proces ładowania samochodów elektrycznych, widzę, że nie każdy element wpływa na satysfakcję użytkowników w ten sam sposób. Brak jednych wywołuje złość, a obecność nikogo nie cieszy. Inne cieszą tym bardziej, im są lepsze. Jeszcze inne zaskakują, choć nikt o nie nie prosił.
Czym jest model Kano?
Sposobem na podzielenie cech produktu według tego, jak wpływają na satysfakcję. Noriaki Kano i jego współpracownicy opisali go w 1984 roku. Zauważyli, że zależność między jakością a zadowoleniem nie jest liniowa. Ta sama poprawa w jednym obszarze daje dużo, a w innym prawie nic.
Model wyróżnia trzy główne kategorie cech.
Czym są cechy podstawowe?
Fundamentem, który użytkownicy traktują jako oczywisty. W ładowaniu samochodu to działająca stacja, kompatybilne złącze i możliwość zapłaty. Ich brak powoduje frustrację, ale ich obecność nie buduje entuzjazmu. Nikt nie pisze w recenzji, że stacja zadziałała.
To minimum, bez którego cały proces się zawala. Inwestowanie ponad to minimum zwykle niewiele daje, ale zaniedbanie go kosztuje bardzo dużo.
Czym są cechy wydajnościowe?
Cechami, przy których więcej znaczy lepiej. Szybkość ładowania, liczba dostępnych stacji, czas od podłączenia do startu sesji. Każda poprawa w tych obszarach przekłada się wprost na większą satysfakcję kierowcy. O nich użytkownicy mówią, gdy porównują operatorów.
Czym są cechy ekscytujące?
Tymi, które pozytywnie zaskakują. Użytkownik ich nie oczekuje, więc ich brak nikomu nie przeszkadza. Gdy się pojawiają, budują przywiązanie. W ładowaniu takim przykładem jest automatyczne rozpoznanie pojazdu i rozpoczęcie ładowania bez żadnej ręcznej akcji, czyli tak zwane plug and charge. Innym jest inteligentne zarządzanie obciążeniem z dynamicznymi cenami, dzięki któremu kierowca płaci mniej, gdy ładuje poza szczytem.
Kano zauważył też, że cechy z czasem się przesuwają. To, co dziś zaskakuje, za kilka lat staje się oczekiwane, a potem oczywiste. Płatność kartą zbliżeniową przy stacji była kiedyś nowością, a dziś jej brak irytuje.

Jak model Kano pomaga w priorytetyzacji?
Pokazuje, gdzie inwestować, żeby zwiększyć satysfakcję. Zamiast zgadywać, co będzie ważne, można świadomie ustalić kolejność. Najpierw cechy podstawowe, bo bez nich nic innego nie ma znaczenia. Potem cechy wydajnościowe, w których toczy się porównanie z konkurencją. Na końcu, z przemyślanym budżetem, cechy ekscytujące, które wyróżniają produkt.
Model ostrzega też przed dwiema pułapkami. Pierwsza to inwestowanie w cechy ekscytujące, gdy podstawy nie działają: najlepsza aplikacja nie pomoże, jeśli stacja jest zepsuta. Druga to dopieszczanie podstaw ponad potrzebę, gdy konkurencja wygrywa wydajnością.
Kategorie warto sprawdzać u użytkowników zamiast zakładać je z góry. Kano zaproponował do tego prosty kwestionariusz: dla każdej cechy pytamy, jak użytkownik czułby się, gdyby była, i jak, gdyby jej nie było. Podobnie jak przy potrzebie i wartości, odpowiedź użytkownika bywa inna niż przekonanie zespołu.
Bibliografia
- Kano, N., Seraku, N., Takahashi, F., Tsuji, S. (1984). Attractive Quality and Must-Be Quality. Journal of the Japanese Society for Quality Control, 14(2), 147–156.
💬 Dołącz do dyskusji na LinkedIn → Komentuj i podziel się swoim podejściem