· 4 min czytania
Ten o stabilności i zmianie
Czy stabilność to brak zmian? Stabilna organizacja to taka, która sprawnie działa pomimo zmian, a czasem dzięki nim. Dlaczego unikanie zmian czyni nas kruchymi.
Stabilność to brak zmian? Może czas spojrzeć na to inaczej.
W organizacjach często widzimy dylemat: zachować stabilność czy wprowadzać zmiany? Czy rzeczywiście musimy wybierać?
Skąd bierze się utożsamianie stabilności z niezmiennością?
Z intuicji, że to, co działa, lepiej zostawić w spokoju. Proces, który przez lata dawał wyniki, wydaje się bezpieczny. Zmiana niesie ryzyko, więc najprostszym sposobem na stabilność wydaje się jej unikanie.
Kłopot w tym, że otoczenie zmienia się niezależnie od nas. Klienci, technologia, regulacje i konkurencja nie czekają, aż będziemy gotowi. Organizacja, która trzyma się starych procesów, przez chwilę wygląda na stabilną, a potem okazuje się, że jej procesy pasują do świata, którego już nie ma.
Czym jest stabilność, która pozwala na zmianę?
Zdolnością do sprawnego funkcjonowania pomimo zmian, a czasem dzięki nim. Donella Meadows w „Thinking in Systems” nazywa tę cechę odpornością, po angielsku resilience: zdolnością systemu do przetrwania i powrotu do działania po zaburzeniu. Zwraca uwagę, że odporność często kłóci się z wydajnością w krótkim terminie, bo wymaga zapasu, różnorodności i pętli zwrotnych, które na co dzień wyglądają na zbędne.
Jak wygląda funkcjonowanie pomimo zmian?
Kluczowe procesy nie załamują się, gdy zmienia się otoczenie. Zespoły dostarczają dobrą jakość także przy zmieniających się priorytetach. Ludzie potrafią sprawnie współpracować z nowymi narzędziami. To pierwszy poziom: zmiana nie burzy tego, co działa.
Jak wygląda funkcjonowanie dzięki zmianom?
To drugi poziom. Nowe wyzwania odsłaniają słabości, których wcześniej nie widzieliśmy. Presja rynkowa wymusza innowacje, które czynią organizację bardziej konkurencyjną. Zmiany w zespole wnoszą świeże spojrzenie, które rozwiązuje stare problemy.
Nassim Taleb w „Antykruchości” opisuje systemy, które na zaburzeniach zyskują, i przeciwstawia je systemom kruchym, które pod wpływem zaburzeń się psują. Organizacja, która z każdego kryzysu wyciąga wnioski i zmienia sposób pracy, zbliża się do tej pierwszej grupy.

Jak budować taką stabilność?
Przez adaptację, która jest powtarzalnym procesem zamiast jednorazowej reakcji. W praktyce oznacza to regularne przeglądy tego, jak pracujemy, małe zmiany wprowadzane często i zapas, który pozwala przyjąć niespodziankę bez paniki. Retrospektywy, eksperymenty i małe kroki zamiast wielkich decyzji to narzędzia, które dają organizacji wprawę w zmienianiu się.
Pomaga też rozróżnienie, co ma zostać stałe, a co może się zmieniać. Stały może być cel, wartości i kilka zasad współpracy. Narzędzia, procesy i struktura mogą się zmieniać, dopóki służą celowi. Wtedy ludzie mają punkt oparcia nawet w okresie dużych zmian.
W tym podejściu zmiana wzmacnia stabilność. Unikanie zmian często czyni nas bardziej kruchymi, a przemyślane ich przyjmowanie może czynić nas silniejszymi z każdym wyzwaniem. Niezmienność, którą łatwo pomylić ze stabilnością, prowadzi raczej do stagnacji.
Stabilność rozumiana w ten sposób nie przychodzi sama, trzeba ją ćwiczyć.
Jak zatem definiować stabilność?
Bibliografia
- Meadows, D. H. (2008). Thinking in Systems: A Primer. Chelsea Green Publishing.
- Taleb, N. N. (2012). Antifragile: Things That Gain from Disorder. Random House.
💬 Dołącz do dyskusji na LinkedIn → Komentuj i podziel się swoim podejściem