· 5 min czytania
Ten o soldieringu
Soldiering, czyli celowe spowalnianie pracy: dlaczego robotnicy w czasach Taylora zwalniali, jak działał akord z obcinaną stawką i po co Taylorowi był stoper.
Frederick Taylor był przekonany, że firma i pracownik mają wspólny interes. Na drodze do niego stał problem, który nazwał soldieringiem: robotnicy celowo pracowali wolniej, niż mogli. Jego systematyczną odmianę uważał za największe zło, jakie dotyka zarówno robotników, jak i pracodawców.
To pierwsza z ośmiu części serii, która zaczęła się od pytania, dlaczego Taylor mierzył operacje. Ta dotyczy stosunków pracy.

Czym był soldiering?
Celowym utrzymywaniem niskiego tempa pracy. Taylor odróżniał dwie jego odmiany. Naturalną nazywał zwykłą ludzką skłonność do oszczędzania sił. Systematyczną nazywał spowalnianie uzgodnione w grupie i podtrzymywane świadomie, które wynikało z tego, jak robotnicy oceniali własny interes. Za poważniejszą uważał tę drugą.
Systematyczny soldiering wynikał więc z decyzji, a decyzje mają powody. Taylor szukał ich w tym, jak robotnicy postrzegali swój interes, i w systemie, w którym pracowali.
Dlaczego robotnicy zwalniali?
Bo z ich punktu widzenia szybsza praca się nie opłacała. W „The Principles of Scientific Management” z 1911 roku Taylor wymienił trzy przyczyny. Pierwsza to przekonanie, że większa wydajność każdego robotnika wyrzuci część kolegów z pracy. Druga to wadliwe systemy zarządzania i płac, w których robotnik tracił na szybszej pracy, więc zwalniał, żeby chronić własny zarobek. Trzecia to metody „na oko”, na których opierało się wtedy niemal każde rzemiosło.
Druga przyczyna miała konkretny mechanizm. Przy akordzie pracodawca obcinał stawkę, gdy robotnik zaczynał dobrze zarabiać. Szybsza praca kończyła się tą samą zapłatą za większy wysiłek. Przy dniówce szybki robotnik dostawał tyle samo co powolny, więc z czasem zwalniał do jego tempa. W każdym z tych systemów najbezpieczniej było trzymać tempo uzgodnione z grupą.
Co Taylor zobaczył w Midvale?
Soldiering z obu stron. W Midvale Steel zaczął w 1878 roku jako robotnik. Gdy został brygadzistą tokarzy, przez około trzy lata walczył z własną brygadą o tempo. Używał zwolnień, obniżek stawek akordowych i przyjmowania nowych, niewyszkolonych ludzi, których sam uczył pracy. Sięgał więc po to samo obcinanie stawek, które później wskazał jako jedną z przyczyn soldieringu. Wydajność maszyn wzrosła, w wielu przypadkach dwukrotnie.
Taylor twierdził, że w ówczesnych warsztatach pracą faktycznie rządzili robotnicy. To oni wiedzieli, jak ustawić obróbkę, ile trwa cięcie i jakie tempo jest możliwe. Kierownictwo mogło naciskać, ale zwykle nie miało jak sprawdzić, ile dana praca naprawdę powinna trwać.
Pisał też, że gdyby sam był jednym z robotników i mieszkał tam, gdzie oni, koledzy wywarliby na niego presję, której nie dałoby się oprzeć („impossible to have stood out against them”). On sam wśród nich nie mieszkał, więc ta presja go nie dosięgała. Tempo pilnowała więc grupa. Źródło problemu Taylor widział jednak przede wszystkim w systemie płac, który karał za szybkość, a robotnicy reagowali na niego racjonalnie.
Po co Taylorowi był stoper?
Żeby spór o tempo zamienić w ustalony fakt. W tym sporze chodziło o to, ile powinna trwać praca, a tę wiedzę mieli głównie robotnicy. Kierownik, który nie wie, ile trwa toczenie wałka, nie ma jak ocenić, czy ktoś zwalnia. Pomiar operacji stoperem miał usunąć tę asymetrię, a na jego podstawie Taylor chciał zbudować system płac, w którym wyższa wydajność opłaca się obu stronom.
Stąd pierwszy powód, dla którego Taylor mierzył operację i pojedynczego robotnika. Problem tempa dotyczył konkretnego zadania i konkretnej stawki, więc tam trafił pomiar.
Pomiar odpowiadał też na trzecią przyczynę. Skoro rzemiosło opierało się na metodach „na oko”, pierwszą z czterech zasad Taylora była nauka w miejsce zgadywania, a pomiar operacji był jej podstawowym narzędziem.
Pytanie z Midvale zostaje aktualne: co dostaje u Ciebie ktoś, kto pracuje szybciej, wyższą pensję czy więcej pracy?
Bibliografia
- Taylor, F. W. (1911). The Principles of Scientific Management. Harper & Brothers. Rozdział 1, s. 15–22 (trzy przyczyny, soldiering naturalny i systematyczny, akord i dniówka), rozdział 2, s. 48–52 (Midvale, warsztat rządzony przez robotników, walka o tempo, presja grupy).
- University of Pennsylvania, archiwum Midvale Steel Company (początek pracy Taylora w 1878 roku).
💬 Dołącz do dyskusji na LinkedIn → Komentuj i podziel się swoim podejściem